Dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ em: nguyên nhân và cách điều trị

278

Hiện nay mặc dù tỷ lệ mắc bệnh sởi ở trẻ đang ở mức thấp do thực hiện việc tiêm chủng từ chương trình tiêm – vacxin mở rộng của chính phủ. Bệnh sởi được đánh giá là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở Việt Nam. Theo nghiên cứu thì triệu trứng bệnh sởi ở trẻ em diễn biến rất nhanh và vô cùng nghiêm trọng. Dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ em trong thời gian đầu thường không rõ ràng, lây nhiễm nhanh nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Đặc biệt là virus sởi là loại rất dễ lây lan và bùng phát thành dịch, trong thời gian gần đây số trẻ mắc bệnh sởi tăng cao khiến cho nhiều phụ huynh lo lắng. Đặc biệt là những trẻ nhỏ có hệ miễn dịch còn yếu nên rất dễ bị nhiễm bệnh và gây ra biến chứng. Dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ em trong thời gian đầu thường không rõ ràng.

Khái niệm bệnh sởi ở trẻ em

Sởi là một loại bệnh truyền nhiễm do virus sởi gây ra và điểm đặc trưng là nổi phát ban sần trên cơ thể. Đây là một bệnh rất dễ lây lan thông qua giọt nước bột hô hấp khi người mắc bệnh ho hay hắt hơi. Bệnh sởi ở trẻ diễn biến vô cùng nhanh và nguy hiểm, vì khi mắc sởi trẻ sẽ bị suy giảm hệ miễn dịch. Nếu để xảy ra bội nhiễm biến chứng thì sẽ nguy hiểm đến tính mạnh.

Thời gian lây bệnh là từ lúc ủ bệnh cho đến khi phát bệnh chính vì điều này mà sởi rất dễ lây lan trong cộng động và bùng phát thành dịch. Những trẻ dưới 1 tuổi hoặc chưa tiêm đủ vacxin sẽ dễ bị nhiễm bệnh nhất.

Những dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ em

Những dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ em

Dấu hiệu trẻ bị sởi ở những ngày đầu có triệu chứng, trước khi phát ban xuất hiện như sau:

  • Sốt cao, nhiệt độ cơ thể lên đến 38–39ºC.
  • Viêm đường hô hấp trên: hắt hơi, sổ mũi, viêm long đường hô hấp trên, ho khan kéo dài, khàn tiếng.
  • Viêm kết mạc mắt: đỏ mắt, chảy nước mắt, sưng nề mí mắt.
  • Các dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ em

Theo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh sởi do Bộ Y tế ban hành, bệnh biểu hiện dưới 2 dạng: thể điển hình và thể không điển hình.

Thể điển hình có 4 giai đoạn bệnh:

Giai đoạn ủ bệnh: từ 7–14 ngày, chưa có triệu chứng.

Giai đoạn khởi phát: 2–4 ngày. Trẻ sẽ có các biểu hiện sốt cao đến 40oC kèm nhức đầu, nhức cơ cùng cảm giác mệt mỏi kéo dài, viêm long đường hô hấp trên và viêm kết mạc, đôi khi viêm thanh quản cấp. Có thể thấy hạt koplik (các hạt nhỏ khoảng 0,5–1mm, màu trắng, có quầng ban đỏ) trên niêm mạc má (bên trong miệng, ngang răng hàm trên).

Giai đoạn toàn phát: kéo dài 2–5 ngày. Sau khi sốt cao 3–4 ngày, trẻ bắt đầu phát ban, ban hồng dát sẩn, khi căng da thấy biến mất, bắt đầu xuất hiện từ sau tai, gáy, trán, mặt cổ rồi lan dần đến thân mình và tứ chi. Khi ban mọc hết toàn thân thì thân nhiệt sẽ giảm dần.

Giai đoạn phục hồi: Ban nhạt dần rồi chuyển sang màu xám, bong vẩy phấn sẫm màu, để lại vết thâm được gọi là vằn da hổ. Ban biến mất dần theo thứ tự như khi xuất hiện. Nếu không có biến chứng thì bệnh sẽ tự khỏi nhưng ho có thể kéo dài 1–2 tuần sau đó.

Ở thể không điển hình, biểu hiện lâm sàng có thể gồm sốt nhẹ thoáng qua, viêm long nhẹ, phát ban ít, thể trạng nhìn chung tốt. Thể này thường dễ bị bỏ qua khiến bệnh lây lan mà không hay biết.

Lưu ý: triệu chứng bệnh sởi ở trẻ em những ngày đầu của giai đoạn khởi phát đôi khi rất khó phân biệt với dấu hiệu viêm đường hô hấp thông thường khác. Do đó, cần xem xét thêm những điều kiện sau để nghi ngờ trẻ mắc bệnh sởi:

  • Trẻ dưới 1 tuổi chưa tiêm vắc-xin phòng sởi hoặc đã tiêm nhưng chưa đủ số mũi
  • Trên 1 tuổi nhưng mới tiêm 1 mũi phòng sởi
  • Đang ở trong vùng có dịch sởi
  • Vừa tiếp xúc với vùng có dịch hoặc tiếp xúc với người mang bệnh

Vì sao bệnh sởi ở trẻ em có diễn biến nhanh và nguy hiểm?

Trước đây bệnh sởi ở trẻ em chỉ phát triển mạnh vào mùa đông xuân. Nhưng trong vài năm gần đây, dịch sởi có thể xuất hiện bất cứ thời gian nào trong năm. Virus sởi là một bệnh lây truyền cấp tính có tính lây truyền cao khi tiếp xúc trưc tiếp với người bệnh. Những khu vực đông người thường là những ổ dịch lớn nếu không biết cách phòng tránh (văn phòng, trường học, khu dân cư,…). Đặc biết là virus sởi thoát ra ngoài khi người bị bệnh nói chuyện, kho hay hắt hơi.

Những biến chứng bệnh sởi ở trẻ em

Khi virus sởi xâm nhập vào cơ thể trẻ sẽ gây ra tình trạng sốt cao liên tục. Lúc này thì hệ miễn dịch của trẻ bị yếu đi nghiêm trọng, nếu không điều trị kịp thời thì sẽ gây ra các biến chứng nguy hiểm:

  • Tiêu chảy
  • Viêm loét giác mạc
  • Viêm tai giữa
  • Viêm não cấp tính: biểu hiện là hôn mê, đau đầu, co giật, nôn,
  • Bệnh lao nguyên nhân do hệ miễn dịch cơ thể bị suy giảm nghiêm trọng

Cách điều trị bệnh sởi ở trẻ em tại nhà

Những dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ em

Hiện nay trên thế giới chưa có loại thuốc nào đặc hiệu để điều trị bệnh sởi. Chỉ có thể thực hiện những phương pháp điều trị giảm triệu chứng, hỗ trợ. Chính vì vậy bạn hãy tham khảo cách giảm triệu chứng và hỗ trợ điều trị bệnh sởi ở trẻ em tại nhà nhé:

  • Dùng thuốc hạ sốt khi trẻ sốt cao, điển hình là các sản phẩm có chứa paracetamol của Hapacol. Lưu ý, không sử dụng aspirin cho trẻ em vì loại thuốc này có liên quan đến hội chứng Reye.
  • Cách ly trẻ với những trẻ khác để phòng tránh virus lây lan tạo thành dịch.
  • Vệ sinh thân thể sạch sẽ cho trẻ, không nên nghe theo các quan niệm kiêng tắm, kiêng gió… Việc vệ sinh kém sẽ khiến bệnh nghiêm trọng hơn. Đồng thời, giữ gìn vệ sinh môi trường xung quanh, phòng ngừa virus còn tồn tại trên các đồ vật trẻ tiếp xúc.
  • Cho trẻ ăn nhiều bữa, lựa chọn các nhóm thực phẩm dễ tiêu hóa.
  • Bổ sung thêm vitamin A để bảo vệ đôi mắt. Thông thường, trẻ bị nhiễm sởi được bổ sung vitamin A liều cao 2 ngày liên tiếp theo chỉ định từ bác sĩ.

Lưu ý khi chăm sóc bé tại nhà: nếu bạn thấy sự xuất hiện các dấu hiệu sau thì nên cho trẻ nhập viện ngay lập tức:

  • Sốt cao hơn 40ºC.
  • Khó thở hay nhịp thở nhanh.
  • Mệt mỏi, quấy khóc, không ăn uống dẫn đến tình trạng thiếu nước.
  • Phát ban toàn thân nhưng vẫn sốt có thể là dấu hiệu ban đầu cho biết trẻ bị bội nhiễm vi khuẩn hay có biến chứng.

Nhìn chung, bệnh viện tuyến cơ sở có thể điều trị được tình trạng bội nhiễm bệnh sởi ở trẻ em, bạn không cần đưa trẻ lên tuyến trung ương vì các bệnh viện tuyến trên thường ưu tiên những bệnh nguy hiểm khác hơn. Ngoài ra, môi trường bệnh viện quá đông người cũng khiến tình trạng nhiễm trùng và bội nhiễm nặng hơn.

Phòng ngừa bệnh sởi ở trẻ em

Tiêm phòng vacxin sởi là cách phòng ngừa tốt nhất

Hiện nay trên thế giới có vacxin sởi đơn lẻ hoặc kết hợp (sởi + rubella). Việc tiêm phòng vacxin sởi là cách duy nhất để phòng bệnh sởi ở trẻ em. Bạn cần cho con đi tiêm phòng vacxin khi đủ tuổi, để đảm bảo cho bé có đầy đủ hệ miễn dịch phòng sởi cũng những cách nhóm bệnh khác nhằm bảo vệ sức khỏe toàn diện cho trẻ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), những trường hợp đã có đáp ứng miễn dịch với sởi sau khi tiêm vắc-xin hay sau khi mắc bệnh thì đó là miễn dịch bền vững suốt đời.

Lịch tiêm phòng vắc-xin sởi trong chương trình Tiêm chủng mở rộng áp dụng cho trẻ em như sau:

  • Tiêm chủng thường xuyên: mũi thứ nhất được tiêm khi trẻ 9 tháng tuổi và tiêm mũi nhắc lại khi trẻ 18 tháng tuổi.
  • Đổi với tiêm chủng chiến dịch: thực hiện tiêm vắc-xin cho tất cả đối tượng trong phạm vi chiến dịch.
  • Khoảng cách tối thiểu giữa 2 mũi tiêm vắc-xin sởi là 1 tháng.

Trẻ cần được tiêm mũi thứ hai vào lúc 18 tháng tuổi do có trường hợp trẻ sau khi tiêm mũi thứ nhất chưa có đáp ứng miễn dịch. Phụ huynh cần ghi nhớ thời gian tiêm phòng để trẻ có được hiệu quả phòng bệnh tốt nhất.

Đối với trẻ dưới 9 tháng tuổi, bạn chỉ cho trẻ tiêm vắc-xin khi có chỉ đạo từ chương trình Tiêm chủng mở rộng trong trường hợp cần thiết. Tất cả trường hợp tiêm phòng sớm vẫn cần tiêm ngay vắc-xin khi đủ 9 tháng tuổi. Mũi tiêm trước mốc thời gian này không được tính là 1 mũi vắc-xin.

Những trẻ trên 18 tháng tuổi nhưng chưa tiêm đủ 2 mũi vắc-xin thì cần đi tiêm đầy đủ càng sớm càng tốt.

Phụ nữ có kế hoạch mang thai cũng nên tiêm phòng đầy đủ trước khi mang thai ít nhất 3 tháng. Các mũi tiêm nên bao gồm các loại vắc-xin sởi – quai bị – rubella, thủy đậu, cúm để tạo miễn dịch toàn diện cho cả mẹ và bé trong thai kỳ.

Vắc xin ngừa sởi là loại vắc-xin được đánh giá khá an toàn, tuy nhiên, những tác dụng phụ vẫn có thể xảy ra sau khi tiêm:

  • Các phản ứng sau tiêm thường nhẹ, như sốt (5-15%), phát ban (5%), sưng, nóng, đỏ, đau tại chỗ tiêm… Hầu hết các tác dụng phụ này hết sau 1–2 ngày mà không cần điều trị.
  • Phản ứng nghiêm trọng xuất hiện sau khi tiêm vắc-xin sởi rất hiếm gặp. Để đảm bảo an toàn tiêm chủng, bạn nên nán lại tại các điểm tiêm phòng khoảng 30 phút. Nhân viên y tế sẽ có những biện pháp hỗ trợ và xử lý kịp thời nếu có phản ứng quá mẫn nghiêm trọng xảy ra.

Giữ môi trường xung quanh bé sạch sẽ

Để đảm bảo công tác phòng ngừa sởi thì bố mẹ cần vệ sinh sạch sẽ cho bé hàng ngày. Vì môi trường ẩm thấp, thiếu vệ sinh sẽ là điều kiện lý tưởng cho các vi khuẩn và virus sinh sôi phát triển. Khi tiếp xúc với người bệnh cần đeo khẩu trang và rửa tay bằng xa phòng trong ít nhất 20s. Thường xuyên vệ sinh mũi, mắt vì đây là con đường lay lan chính của virus sởi.

Avatar
Tôi từng tốt nghiệp Kỹ Sư Công Nghệ Thông Tin tại Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội. Với niềm đam mê với công việc marketing và viết lách cũng như nghiên cứu về các mảng sống khỏe, sắc đẹp, tin tức, tâm linh hiện tôi đang là quản trị và biên tập cho trang tin cuocsong24h.org. Mong rằng, nguồn thông tin mà tôi thu thập được từ các website uy tín sẽ mang đến cho quý độc giả những kiến thức hữu ích.